Ochotnicze straże pożarne (OSP) funkcjonujące jako stowarzyszenia na podstawie Prawa o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. nr 79, poz. 855 ze zm.) posiadają osobowość prawną, w związku z czym zobowiązane są do stosowania przepisów ustawy o rachunkowości, a tym samym do prowadzenia ksiąg rachunkowych. Przy czym jeśli jednostki te nie wykonują działalności gospodarczej (a tylko działalność statutową), księgi rachunkowe mogą prowadzić w sposób uproszczony, w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie szczególnych zasad rachunkowości dla niektórych jednostek niebędących spółkami handlowymi, nieprowadzących działalności gospodarczej (Dz. U. z 2001 r. nr 137, poz. 1539 ze zm.).

Jeżeli jednostka OSP wykonuje działalność gospodarczą, ma obowiązek stosować przepisy ustawy o rachunkowości w pełnym zakresie, w tym prowadzić księgi rachunkowe. Nie wystarczy zatem prowadzenie przez OSP książki skarbnika, w której wpisywane są przychody i rozchody (wraz z podaniem daty, kwoty, nr faktury i kontrahenta).

Należy przy tym podkreślić, iż odpowiedzialność za wykonywanie obowiązków w zakresie rachunkowości ponosi kierownik jednostki, czyli prezes zarządu OSP.

W jaki sposób na podstawie książki skarbnika ustalić stan kont (bilans otwarcia)?

Książka skarbnika zawiera jedynie dane na temat przychodów i rozchodów, nie przedstawia natomiast danych o posiadanych przez jednostkę aktywach i pasywach. Dlatego też podstawą otwarcia ksiąg rachunkowych OSP powinien być w tej sytuacji sporządzony i zatwierdzony przez kierownika jednostki inwentarz (wykaz składników aktywów i pasywów).

Jak wynika z art. 19 ustawy o rachunkowości, wykaz składników aktywów i pasywów (inwentarz) powinien być potwierdzony przeprowadzoną inwentaryzacją, a jego pozycje winny stanowić odpowiedniki lub rozwinięcia poszczególnych pozycji bilansu otwarcia. Zinwentaryzowane składniki aktywów i pasywów należy przy tym wycenić według zasad określonych w rozdziale 4 ustawy o rachunkowości „Wycena aktywów i pasywów oraz ustalenie wyniku finansowego”.

Czy OSP wykonująca działalność gospodarczą musi prowadzić konta zespołu 5, czy wystarczą tylko konta zespołu 4?

Będąca stowarzyszeniem OSP ewidencję i rozliczenie kosztów może prowadzić – w zależności od potrzeb – na trzy sposoby, a mianowicie:

  • z wykorzystaniem jedynie kont zespołu 4,
  • jedynie w układzie funkcjonalnym – na kontach zespołu 5,
  • według rodzajów (na kontach zespołu 4) i równocześnie według funkcji (na kontach zespołu 5).

Należy przy tym pamiętać, że stowarzyszenie prowadzące, obok działalności statutowej, także działalność gospodarczą, powinno wyodrębnić w księgach rachunkowych konta służące do ewidencji przychodów i kosztów w sposób umożliwiający prawidłowe ustalenie wyniku finansowego z każdego rodzaju działalności. Oznacza to, że w księgach rachunkowych takiego stowarzyszenia należy oddzielnie ewidencjonować przychody i koszty działalności gospodarczej oraz przychody i koszty działalności statutowej. Wskazane jest w takim przypadku prowadzenie pełnego rachunku kosztów, tj. na kontach zespołu 4 (koszty według rodzajów) oraz równocześnie na kontach zespołu 5 (koszty według funkcji) lub wyłącznie na kontach zespołu 5. W ramach kont zespołu 5 jednostka może wówczas wyodrębnić konta służące ewidencji kosztów działalności statutowej (np. konto 50-0), kosztów administracyjnych (np. konto 50-1) i kosztów działalności gospodarczej (np. konto 50-2).


Wybór sposobu prowadzenia rachunku kosztów jest ściśle związany z wariantem sporządzania rachunku zysków i strat.

W przypadku prowadzenia ewidencji kosztów jednocześnie na kontach zespołu 4 i 5, kierownik jednostki powinien dokonać wyboru wariantu sporządzania rachunku zysków i strat spośród dwóch możliwych, a więc wariantu porównawczego lub kalkulacyjnego. Natomiast prowadząc ewidencję kosztów tylko w zespole 5, OSP będzie sporządzać kalkulacyjny rachunek zysków i strat.

Stosowny zapis w tej sprawie powinien znaleźć się w dokumentacji opisującej przyjęte przez jednostkę zasady (politykę) rachunkowości, o której mowa w art. 10 ust. 1 ustawy o rachunkowości.

Należy przy tym podkreślić, iż decydując się na prowadzenie ewidencji kosztów tylko w układzie funkcjonalnym, tj. na kontach zespołu 5, należy do każdego konta syntetycznego w tym zespole wyodrębnić analitykę według poszczególnych kosztów prostych (według rodzajów). Jest to spowodowane koniecznością zapewnienia niezbędnych danych do sporządzenia informacji dodatkowej. Zgodnie bowiem z załącznikiem nr 1 do ustawy o rachunkowości, w jednostkach sporządzających rachunek zysków i strat w wersji kalkulacyjnej w ust. 2 pkt 6 dodatkowych informacji i objaśnień powinna znaleźć się informacja o poszczególnych kosztach rodzajowych (amortyzacji, zużyciu materiałów i energii, usługach obcych, podatkach i opłatach, wynagrodzeniach, ubezpieczeniach i innych świadczeniach, pozostałych kosztach rodzajowych). (źródło: GOFIN.pl)

ngo

Advertisements